Λένε οι μαθητές στα απανταχού της γης σχολεία: “Πολύ λίγα από όσα γίνονται στο σχολείο μας είναι πραγματικά σημαντικά. Μας μαθαίνουν να μην πλησιάζουμε ο ένας τον άλλο και να είμαστε ανταγωνιστικοί. Οι γονείς και οι δάσκαλοι δεν μας ακούν. Γι’ αυτό λέμε, φτάνει πια. Η εκπαίδευση είναι απαγορευμένη.”

Οι μαθητές σε πολύ μεγάλο αριθμό, δεν μαθαίνουν να διαβάζουν, δεν μαθαίνουν να ερευνούν, δεν μαθαίνουν μαθηματικά, δεν αποκτούν κριτική σκέψη, δεν μαθαίνουν να συνεργάζονται … μαθαίνουν ελάχιστα. 

Με δεδομένα τα παραπάνω, η βιωματική μάθηση θα έπρεπε να αποτελεί βασικό κορμό της εκπαίδευσης.

“Αν επιθυμείς διαφορετικά αποτελέσματα, μην κάνεις το ίδιο πράγμα ξανά και ξανά.” Αλβέρτος Αϊνστάιν

Τα ανθρώπινα όντα ρέπουν από τη φύση τους προς τη μάθηση και μαθαίνουν ουσιαστικά όταν τους έχει διασφαλιστεί ένα κλίμα ασφάλειας που τα προτρέπει, να παραμένουν ανοιχτά στις εμπειρίες τους. Είναι αποδεδειγμένο ότι μαθαίνουμε αυτά που μας ενδιαφέρουν, και μάλιστα  όταν έχουμε κίνητρο, και ότι η γνώση αποκτάται μέσα από το μετασχηματισμό των εμπειριών μας. Επίσης, η γνώση είναι τόσο πιο βαθιά, όσο τα κίνητρα έχουν να κάνουν με την περιέργεια και το ενδιαφέρον των μαθητών και όχι με τους βαθμούς, τις χρηματικές αμοιβές ή τις  τιμωρίες. 

               “Όσα πρέπει να κάνουμε αφού τα μάθουμε, αυτά τα μαθαίνουμε κάνοντάς τα.” Έλεγε ο Αριστοτέλης.

H βιωματική εκπαίδευση είναι συνδεδεμένη με την ομάδα και τη δουλειά κυρίως έξω από την αίθουσα, με την έρευνα και παρουσίαση των προϊόντων που οι μαθητές ανακαλύπτουν. 

Σε όλα τα επίπεδα, οι άνθρωποι πάντα μαθαίνουν μέσα από την πράξη. Η εμπειρία έδειξε ότι υπάρχει τρόπος. 

Απλά υλικά και επιλεγμένα αντικείμενα, με διακριτική εμψύχωση, παρουσιασμένα μέσα στην τάξη γίνονται αφορμή για έρευνα, συνεργασία και μαθηματικές ανακαλύψεις. Είναι υπέροχο να παρατηρείς, τη στιγμή της ανακάλυψης, που είναι η στιγμή της μάθησης. Το παιδί δε θα ξεχάσει ποτέ τη στιγμή όπου έφτασε να κατανοήσει το “γιατί”.

Το πνεύμα αυτό της βιωματικής- εναλλακτικής εκπαίδευσης και της αδυναμίας του υπάρχοντος εκπαιδευτικού συστήματος, περιγράφεται γλαφυρά  στην «Αναφορά στον Γκρέκο» από τον Ν. Καζαντζάκη.

 «Μια μέρα ήταν άνοιξη, χαρά Θεού, τα παράθυρα ήταν ανοιχτά κι έμπαινε η μυρωδιά από μια ανθισμένη μανταρινιά… δεν μπορούσαμε πια ν’ ακούμε για οξείες και περισπωμένες. Κι ίσια-ίσια ένα πουλί είχε καθίσει στο πλατάνι της αυλής του σχολείου και κελαηδούσε. Τότε πια ένας μαθητής χλωμός, δε βάσταξε, σήκωσε το δάχτυλο: Σώπα δάσκαλε, φώναξε· σώπα δάσκαλε ν’ ακούσουμε το πουλί».

Όλες οι πρόσφατες εργασίες στη Διδακτική, Παιδαγωγική και Ψυχολογία υπενθυμίζουν ότι η προσωπικότητα του εκπαιδευτικού και η διαχείριση της επικοινωνίας στην τάξη, παίζουν μεγάλο ρόλο στο να αισθάνονται καλά και να προοδεύουν στο σχολείο, παιδιά και έφηβοι».

Αυτός είναι ένας σίγουρος τρόπος να δοθεί παιδεία και κριτική σκέψη στους νέους απανταχού της γης. 

Που την είδαμε:

    • Στις περιβαλλοντικές και λοιπές ομάδες έργου

    • Στις δραστηριότητες εκτός τάξης (αυλή σχολείου – επισκέψεις σε χώρους δουλειάς-επισκέψεις σε μουσεία   κ.λ.π.)

    • Στην αξιοποίηση των σχολικών βιβλιοθηκών και internet ( θεματική έρευνα –παρουσίαση)

    • Στη βιωματική προσέγγιση της γνώσης (θεατρικές δράσεις – αξιοποίηση της φύσης και της λειτουργίας της- πειραματισμός κ.ά.)

    • Στη λειτουργία της τάξης σαν ομάδα

    • Στην ενεργοποίηση των μαθητών και ενθάρρυνση της συνεργασίας ( εργασία στην τάξη σε μικρές ομάδες, κ.λ.π.)

Ο εκπαιδευτικός: 

    • υιοθετεί στρατηγικές και τεχνικές, που προσαρμόζει σε συγκεκριμένες εργασιακές συνθήκες και σύμφωνα με τη δική του ιδιοσυγκρασία. 

    •  κάνει μαζί με τους μαθητές απολογισμό της ήδη αφομοιωμένης από εκείνους γνώσης, προκειμένου πάνω σ’ αυτή να οικοδομήσει νέα πληροφορία και νέα γνώση. 

    •  βοηθά τους μαθητές να ανακαλύψουν μόνοι τους νέα πεδία μάθησης και να συστηματοποιήσουν αυτά που ήδη κατέχουν. 

    •  επαναπροσδιορίζει το ρόλο του, περιορίζοντας την αδιαφορία ή το αίσθημα μάταιης προσπάθειας, που είναι δυνατό να νιώσει ο ίδιος και που μπορεί να προκληθεί από ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα. 

    •  δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων στους μαθητές, όπως την επεξεργασία του προγράμματος της ύλης και την επιλογή διδακτικών κειμένων. 

    •  προτείνει αυθεντικά και ενδιαφέροντα κείμενα, επικοινωνιακές δραστηριότητες και παιχνίδια ρόλων (αν πρόκειται για καθηγητή ξένων γλωσσών). 

Ποιους αφορά:

Όλους τους μαθητές

Σε τι ποσοστό μπορεί να αντικαταστήσει την παραδοσιακή διδασκαλία: 

Ανάλογα το μάθημα και τη σχολική βαθμίδα από το 30% έως το 50%

Οι εκπαιδευτικοί όλων των βαθμίδων θα όφειλαν πράγματι να αλλάξουν τη στάση τους και να υιοθετήσουν «στρατηγικές και τεχνικές πιο επικοινωνιακές, δηλαδή διαδραστικές» (Ανδρουλάκης, 1999, α: 137), χωρίς προκαταλήψεις σχετικά με τη διανομή των ρόλων και με τις σχέσεις που δημιουργούν με τους μαθητές τους. 

Ακόμη και το Κράτος θα ήταν υποχρεωμένο να βοηθήσει τους εκπαιδευτικούς σ’ αυτή την κατεύθυνση και να προβεί στην πρακτική και συνεχή επιμόρφωσή τους. Αυτό σημαίνει ότι το Κράτος θα όφειλε να προσφέρει στους εκπαιδευτικούς επιμόρφωση, όχι μόνο για τις θεωρητικές αρχές της διάδρασης, αλλά επίσης και για την πρακτική εφαρμογή της. 

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: θα μπορούσαμε να πούμε ότι το να αναλαμβάνει ο εκπαιδευτικός καινούριους ρόλους, να επανακαθορίζει την παιδαγωγική σχέση και να εφαρμόζει ένα διαδραστικό μάθημα, παραμένει για αυτόν μια αναγκαιότητα και μια μεγάλη πρόκληση.

Ι